Cifr İlmi Nedir?

İslam düşünce tarihinde ve özellikle Şii teolojisinde en çok ilgi uyandıran, aynı zamanda üzerinde en çok tartışılan konulardan biri de Cefr ilmidir. Bu ilim, sıradan insanların ulaşılmaz kabul ettiği, yalnızca ilahi olarak seçilmişlere – Peygamber (s.a.v.) ve onun pak Ehlibeyt'ine (a.s.) mahsus olan özel bir bilgi hazinesidir. Konunun güncelliği şundan ibarettir ki, modern dönemde Cefr ilmi sıklıkla semboller, astroloji (yıldız falı) veya basit sayı hesaplamaları (ebced) ile karıştırılmaktadır. Ancak sahih Şii kaynaklarına ve Masumların (a.s.) hadislerine baktığımızda, Cefr'in tamamen farklı, ilahi ve resmi bir miras olduğunu görüyoruz. Bu makalede Cefr ilminin mahiyetini, türlerini, Kur'an ve hadislerdeki yerini derinlemesine analiz edeceğiz.

Cefr İlminin Mahiyeti ve Sözlük Anlamı

Sözlükte "Cefr" kelimesi Arapçada dört aylık keçi veya koyun derisi anlamına gelir. Tarihi ve ilmi bir terim olarak ise bu kelime, üzerine gelecek olaylar, ilahi hükümler ve geçmiş peygamberlerin ilimleri yazılmış özel bir deri materyal veya bu materyalin korunduğu kap anlamında kullanılır. Şii akidesine göre Cefr ilmi, beşeri yollarla öğrenilen matematiksel bir ilim değildir. O, doğrudan Allah Teâlâ tarafından Hz. Peygamber'e (s.a.v.) vahyedilmiş, o hazret tarafından İmam Ali'ye (a.s.) dikte ettirilerek yazdırılmış ve İmamdan İmama aktarılan gizli bir mirastır.

Bu ilmin en önemli özelliği, insanlığın geleceği, meydana gelecek büyük fitneler, devletlerin çöküşü ve yükselişi ile şeriatın en ince hükümleri hakkındaki bilgileri bünyesinde barındırmasıdır. Bu açıdan Cefr ilmi, sadece bir öngörü aracı değil, ilahi rehberliğin (İmametin) en büyük kanıtlarından biridir.

Şii Hadislerinde Cefr Elminin Sübutu

Şii mezhebinin en muteber hadis kaynağı olan "el-Kafi" kitabında (Şeyh Kuleyni) Cefr hakkında özel bölümler mevcuttur. İmam Cafer-i Sadık (a.s.) sahih hadislerinde Cefr'in mahiyetini açıklayarak onun hiçbir beşeri kitapla kıyaslanamayacağını vurgulamıştır. Hadislerin birinde İmam (a.s.) şöyle buyurmaktadır:

"Bizim yanımızda Cefr vardır. İnsanlar Cefr'in ne olduğunu nereden bilsinler? O, öküz veya keçi derisinden yapılmış bir kaptır ki, içinde Peygamber'in (s.a.v.) diktesi ve Ali'nin (a.s.) hattıyla yazılmış ilimler vardır. Orada insanların ihtiyaç duyduğu her bir hüküm, hatta bir çiziğin (bedene gelen küçük bir yaranın) bile diyeti (fidyesi) mevcuttur." (el-Kafi, cilt 1, sayfa 239)

Bu hadis açıkça göstermektedir ki, Cefr ilmi hem dünyevi olayları hem de şeriatın en küçük detaylarına kadar tüm hukuki hükümleri kapsamaktadır. Bu ilmin koruyucuları yalnızca Masum İmamlardır (a.s.) ve o, hiçbir zaman masum olmayan kişilerin eline geçmemiştir.

Cefr'in Türleri: Beyaz Cefr ve Kırmızı Cefr

Masumların (a.s.) hadislerinde Cefr iki ana kısma ayrılır. Her bir kısmın kendine has işlevi ve içeriği vardır:

• Beyaz Cefr (el-Cefru'l-Ebyad): Bu kısımda geçmiş peygamberlerin (Hz. Musa'nın Tevrat'ı, Hz. İsa'nın İncil'i, Hz. Davud'un Zebur'u vb.) orijinal kitapları, ayrıca ilahi ilimler ve hükümler yer alır. Beyaz Cefr, ilmi ve manevi rehberliğin sembolüdür.
• Kırmızı Cefr (el-Cefru'l-Ahmer): Bu kısım ise silah ve güç sembolüdür. Burada Hz. Peygamber'e (s.a.v.) zırhı, kılıcı (Zülfikar) ve diğer savaş teçhizatının yanı sıra, gelecekte yaşanacak büyük savaşlar, dökülecek kanlar ve hakkın batıla karşı zaferi hakkındaki bilgiler korunmaktadır. Kırmızı Cefr, yalnızca zuhur zamanında İmam Mehdi (a.f.) tarafından açılacaktır.

Cefr İlmi ve Kur'an'ın Batıni İlimleri

Cefr ilmi ile Kur'an-ı Kerim arasında kopmaz bir bağ vardır. Kur'an'ın zahiri hükümlerinin yanı sıra batıni (gizli) anlamları da mevcuttur. İmam Ali (a.s.) şöyle buyurmuştur: "Kur'an'da öyle bir ayet yoktur ki, onun ne zaman, nerede ve kimin hakkında nazil olduğunu ben bilmeyeyim." Cefr ilmi, tam olarak Kur'an'ın bu batıni ilimlerinin, sembollerinin ve harflerinin arkasında yatan ilahi sırların anahtarıdır.

Masum İmamlar (a.s.) Kur'an ayetlerinin batıni tabakalarını şerh ederken tam olarak bu ilahi bilgi kaynağına dayanıyorlardı. Bu nedenle Cefr ilmini Kur'an'dan bağımsız bir ilim olarak görmek doğru değildir; o, Kur'an'ın gerçek tefsiri ve tevili için gerekli olan ilahi bir vesiledir.

Cefr İlmi Hakkında Yaygın Olarak Yapılan Hatalar

Bugün toplumda ve bazı ezoterik çevrelerde Cefr ilmiyle ilgili ciddi yanlış algılar bulunmaktadır. Bu hataları şu şekilde gruplandırmak mümkündür:

• Rakamlar ve astroloji ile karıştırılması: Birçok insan, harflerin ebced hesabı ile belirli hesaplamalar yaparak geleceğin görülebileceğini düşünmekte ve buna Cefr demektedir. Ancak gerçek Cefr yalnızca Masumlara (a.s.) aittir ve onun bu tür beşeri hesaplamalarla hiçbir ilgisi yoktur.
• Herkesin öğrenebileceği iddiası: Bazı kişiler özel matematiksel formüller veya sihir vasıtasıyla Cefr ilmine vakıf olduklarını iddia etmektedirler. Sahih Şii akidesine göre bu ilim dışarıdan öğrenilemez; o yalnızca ilahi bir vahiydir ve miras yoluyla aktarılır.
• Falçılık ve büyü ile özdeşleştirilmesi: Cefr ilmi kutsal ve ilahi bir bilgi olmasına rağmen, bazı şarlatanlar bu ismi kullanarak insanları aldatmakta, falcılık ve büyücülük faaliyetlerini "Cefr" adı altında sunmaktadırlar.

Sonuç ve Okuyucu İçin Değerli Bir Özet

Cefr ilmi – Şii inancına göre, Allah tarafından Peygamberimize (s.a.v.) ve onun pak Ehlibeyt'ine (a.s.) bahşedilmiş, geçmişin ve geleceğin ilimlerini, şeriat hükümlerini bünyesinde barındıran kutsal bir mirastır. Bu ilim hiçbir beşeri kitapla kıyaslanamaz ve şu anda zamanın İmamı Hz. Mehdi (a.f.) tarafından korunmaktadır. Bizler Müslümanlar olarak, bu tür derin ilmi konularda hurafelere ve sahte iddialara inanmamalı, her zaman sahih hadislere ve muteber Şii alimlerin araştırmalarına başvurmalıyız. Cefr ilminin gerçek mahiyetini kavramak, bize Ehlibeyt'in (a.s.) ilmi üstünlüğünü ve İmamet makamının yüceliğini bir kez daha kanıtlamaktadır.