Cinlər Aləmi - Quran və Əhli-Beyt(Ə)

Giriş: İslam Teologiyasında Qeyb Aləmi və Cin Həqiqəti

Qeyb aləminə iman gətirmək İslam əqidəsinin fundamental sütunlarından biridir. İnsan idrakının fiziki hisslərlə qavraya bilmədiyi bu gizli aləmin ən çox maraq doğuran və eyni zamanda üzərində ən çox xurafat uydurulan mövzularından biri də cinlər aləmidir. Əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlərin təsiri ilə cinlər haqqında qorxu, sehr və mifologiyaya əsaslanan saysız-hesabsız rəvayətlər formalaşmışdır. Lakin həqiqi İslam inancını qoruyub saxlayan Quran və Əhli-Beytin(Ə) səhih irsi bizə bu mövzuda tamamilə fərqli, rasional və elmi bir çərçivə təqdim edir. Bu məqalədə cinlərin ontoloji təbiətini, onların yaradılış məqsədini, Şiə hədis mənbələrindəki mövqeyini və cəmiyyətdə geniş yayılmış yanlış inancların səhih cavablarını araşdıracağıq.

Qurani-Kərimdə Cinlərin Yaradılışı və Ontoloji Təbiəti

Qurani-Kərim cinlərin mövcudluğunu qəti şəkildə təsdiqləyir və hətta bu mövzuya həsr olunmuş xüsusi bir surə (Cinn surəsi) mövcuddur. Qurana əsasən, cinlərin yaradılış materialı və zamanı insanlardan fərqlidir. Hicr surəsinin 27-ci ayəsində buyurulur: "Cinləri isə daha öncə zəhərli (tüstüsüz) oddan yaratmışdıq". Rəhman surəsinin 15-ci ayəsində isə onların yaradılış maddəsi "maricin min nar" (alovun tüstüsüz təmiz hissəsi) olaraq xarakterizə edilir. Bu ayələr göstərir ki, cinlər lətif və enerjidən ibarət olan varlıqlardır.

Cinlərin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də onların insanlar kimi iradə azadlığına (ixtiyara) malik olmalarıdır. Onlar da xeyir və şər arasında seçim edə bilirlər. Zariyat surəsinin 56-cı ayəsində Rəbbimiz buyurur: "Mən cinləri və insanları yalnız Mənə ibadət etmək üçün yaratdım". Bu ayə sübut edir ki, cinlər də şəriət qanunları ilə mükəlləfdirlər, onların da əməlləri qeydə alınır və Qiyamət günü hesaba çəkiləcəklər. Onların arasında da saleh möminlər, itaətsiz kafirlər və günahkarlar vardır.

Əhli-Beyt(Ə) Məktəbində və Səhih Şiə Hədislərində Cinlər

Şiə hədis elminin ən mötəbər mənbəyi olan Şeyx Kuleyninin "əl-Kafi" əsərində (xüsusilə "Kitabul-Hüccə" bölməsində) cinlərin imamlara müraciət etməsi və onlardan dini hökmləri öyrənməsi barədə səhih rəvayətlər yer alır. Bu rəvayətlərə görə, cinlər Peyğəmbərimizin(S.A.A) və ondan sonra gələn məsum İmamların(Ə) vilayətini qəbul etmiş, onlara beyət etmişlər. İmam Cəfər əs-Sadiq(Ə) buyurur:

"Cinlərin möminləri bizim Şiələrimizdir. Onlar Bizə gələr, öz dini suallarını verər və halal-haramı öyrənərlər."

Səhih rəvayətlərdə həmçinin qeyd olunur ki, Cinlər də öz aralarında fərqli qəbilələrə və qruplara bölünürlər. Onların yaşayış tərzləri, qidalanmaları və sosial strukturları mövcuddur. Lakin onların fiziki aləmlə təması müəyyən ilahi qanunlar çərçivəsində məhdudlaşdırılmışdır. İmamların(Ə) hüzuruna gələn cinlər əksər hallarda insan cildinə girərək və ya xüsusi icazə ilə gəlirdilər ki, bu da onların hər an insan həyatına birbaşa müdaxilə edə bilməyəcəyini göstərir.

Mömin Cinlər və Vilayət İnancı

Əhli-Beyt(Ə) irsində cinlərin də imamlara qarşı məhəbbət və sədaqət bəslədiyi vurğulanır. Tarixi mənbələrdə, xüsusilə Kərbəla hadisəsində bəzi mömin cinlərin İmam Hüseynə(Ə) kömək etmək üçün gəldiyi, lakin İmamın(Ə) ilahi təqdirə və imtahan sirrinə sadiq qalaraq bu köməyi qəbul etmədiyi rəvayət olunur. Bu hadisə cinlərin də Əhli-Beyt(Ə) məktəbinin bir hissəsi olduğunu və onların da imamətin nurundan bəhrələndiyini göstərir. Mömin cinlər insanlara zərər verməkdən qətiyyətlə çəkinir, əksinə, ALLAHa ibadət və zikrlə məşğul olurlar.

Cinlər Haqqında Geniş Yayılmış Səhvlər və Səhih Cavablar

Cəmiyyətdə cinlər barəsində bir çox batil inanclar mövcuddur. Şiə teologiyası və elmi təfsir məktəbi (məsələn, Əllamə Təbatəbainin "əl-Mizan" təfsiri) bu məsələlərə aydınlıq gətirir:

• Cinlərin gələcəyi bilməsi iddiası: Bu tamamilə yanlışdır. Quranın Səbə surəsinin 14-cü ayəsində Süleyman Peyğəmbərin(Ə) vəfatı hadisəsi ilə cinlərin qeybi bilmədiyi qəti şəkildə sübut olunmuşdur. Onlar yalnız göylərdən bəzi məlumatları oğurlamağa çalışardılar ki, bu da İslam Peyğəmbərinin(S.A.A) gəlişi ilə tamamilə qadağan edilmişdir.
• Cinlərin insan bədəninə girməsi və onu idarə etməsi: Şiə əqidəsinə görə, cinlərin insan iradəsini tamamilə ələ keçirmək gücü yoxdur. Şeytan və cinlər yalnız vəsvəsə (pıçıldama) yolu ilə insanı aldada bilərlər. İnsanın öz iradəsi olmadan heç bir cin onu günaha və ya fiziki hərəkətə məcbur edə bilməz.
• Cin çıxarma (ekzorzizm) və cadugərlik: İslam dini cadugərliyi və cinlərlə əlaqə quraraq insanlara zərər verməyi ən böyük günahlardan biri hesab edir. Şəfa tapmaq və qorunmaq üçün yalnız Qurani-Kərimin ayələrinə(məsələn, Ayətəl-Kürsi, Fələq və Nas surələri) və Əhli-Beytdən(Ə) gələn səhih dualara və Əhli-Beytin(Ə) mirası sayılan səhih elmlərin əhlinə müraciət etmək lazımdır.

Nəticə: Xurafatdan Uzaq, Elmi və İmanlı Yanaşma

Nəticə olaraq qeyd edə bilərik ki, cinlər aləmi xurafat və qorxu mənbəyi deyil, ALLAHın əzəmətini və yaradılışın rəngarəngliyini göstərən bir ayətdir. Quran və Əhli-Beytin(Ə) səhih hədisləri bizə öyrədir ki, mömin şəxs cinlərdən qorxmamalı, yalnız ALLAHa təvəkkül etməlidir. Maddi və mənəvi təmizliyə riayət etmək, namaz qılmaq, Quran oxumaq və Əhli-Beytin(Ə) tövsiyə etdiyi duaları oxumaq insanı şər qüvvələrin vəsvəsəsindən qoruyur. İslamın bizə təqdim etdiyi bu rasional və elmi baxış bucağı bizi həm cəhalətdən, həm də əsassız qorxulardan xilas edir.