İslam düşüncə tarixində və xüsusilə şiə teologiyasında ən çox maraq doğuran, eyni zamanda üzərində ən çox mübahisə edilən mövzulardan biri də Cəfr elmidir. Bu elm, adi insanlar üçün əlçatmaz olan, yalnız ilahi seçilmişlərə – Peyğəmbər(S.A.A.S) və onun pak Əhli-Beytinə(Ə) məxsus olan xüsusi bir bilik xəzinəsidir. Mövzunun aktuallığı ondan ibarətdir ki, müasir dövrdə Cəfr elmi tez-tez rəmzlər, ulduz falı və ya sadə rəqəm hesablamaları(əbcəd) ilə qarışdırılır. Lakin səhih şiə mənbələrinə və Məsumların(Ə) hədislərinə nəzər saldıqda, Cəfrin tamamilə fərqli, ilahi və rəsmi bir miras olduğunu görürük. Bu məqalədə Cəfr elminin mahiyyətini, onun növlərini, Quran və hədislərdəki yerini dərindən təhlil edəcəyik.
Cəfr Elminin Mahiyyəti və Lüğəvi Mənası
Lüğətdə "Cəfr" sözü ərəb dilində dörd aylıq keçi və ya qoyun dərisi mənasını ifadə edir. Tarixi və elmi termində isə bu söz, üzərinə gələcək hadisələr, ilahi hökmlər və keçmiş peyğəmbərlərin elmləri yazılmış xüsusi dəri materialı və ya bu materialın qorunduğu qab mənasında işlənir. Şiə əqidəsinə görə, Cəfr elmi bəşəri yolla öyrənilən bir riyazi elm deyil. O, birbaşa Allah-Taala tərəfindən Həzrət Peyğəmbərə(S.A.A.S) vəhy edilmiş, o həzrət tərəfindən İmam Əliyə(Ə) diktə olunaraq yazdırılmış və İmamdan İmama ötürülən gizli bir mirasdır.
Bu elmin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, o, bəşəriyyətin gələcəyi, baş verəcək böyük fitnələr, dövlətlərin süqutu və yüksəlişi, həmçinin şəriətin ən incə hökmləri haqqında məlumatları özündə birləşdirir. Bu baxımdan, Cəfr elmi sadəcə bir proqnozlaşdırma vasitəsi deyil, ilahi rəhbərliyin (İmamətin) ən böyük sübutlarından biridir.
Şiə Hədislərində Cəfr Elminin Sübutu
Şiə məzhəbinin ən mötəbər hədis mənbəsi olan "əl-Kafi" kitabında (Şeyx Kuleyni) Cəfr haqqında xüsusi fəsillər mövcuddur. İmam Cəfər əs-Sadiq(Ə) öz səhih hədislərində Cəfrin mahiyyətini açıqlayaraq onun heç bir bəşəri kitabla müqayisə oluna bilməyəcəyini vurğulamışdır. Hədislərin birində İmam(Ə) belə buyurur:
"Bizim yanımızda Cəfr vardır. İnsanlar Cəfrin nə olduğunu haradan bilsinlər? O, öküz və ya keçi dərisindən hazırlanmış bir qabdır ki, içərisində Peyğəmbərin (s) diktəsi və Əlinin (ə) xətti ilə yazılmış elmlər vardır. Orada insanların ehtiyac duyduğu hər bir hökm, hətta bir cızığın (bədənə dəyən kiçik bir zədənin) belə diyəsi (fidyəsi) mövcuddur." (əl-Kafi, cild 1, səh. 239)
Bu hədis aydın şəkildə göstərir ki, Cəfr elmi həm dünyəvi hadisələri, həm də şəriətin ən xırda detallarına qədər bütün hüquqi hökmləri əhatə edir. Bu elmin qoruyucuları yalnız Məsum İmamlardır (ə) və o, heç vaxt qeyri-məsum şəxslərin əlinə keçməmişdir.
Cəfrin Növləri: Ağ Cəfr və Qırmızı Cəfr
Məsumların (ə) hədislərində Cəfr iki əsas hissəyə bölünür. Hər bir hissənin özünəməxsus funksiyası və tərkibi vardır:
- Ağ Cəfr (əl-Cəfrul-Əbyad): Bu hissədə keçmiş peyğəmbərlərin (Həzrət Musanın Tövratı, Həzrət İsanın İncili, Həzrət Davudun Zəburu və s.) orijinal kitabları, həmçinin ilahi elmlər və hökmlər yer alır. Ağ Cəfr elmi və mənəvi rəhbərliyin simvoludur.
- Qırmızı Cəfr (əl-Cəfrul-Əhmər): Bu hissə isə silah və güc rəmzidir. Burada Həzrət Peyğəmbərin (s) zirehi, qılıncı (Zülfüqar) və digər döyüş ləvazimatları ilə yanaşı, gələcəkdə baş verəcək böyük müharibələr, qan tökülmələri və haqqın batil üzərindəki qələbəsi haqqında məlumatlar qorunur. Qırmızı Cəfr yalnız zühur zamanı İmam Mehdi (Ə.F) tərəfindən açılacaqdır.
Cəfr Elmi və Quranın Batini Elmləri
Cəfr elmi ilə Qurani-Kərim arasında qırılmaz bir bağ vardır. Quranın zahiri hökmləri ilə yanaşı, batini (gizli) mənaları da mövcuddur. İmam Əli (ə) buyurmuşdur ki, Quranda elə bir ayə yoxdur ki, onun nazil olma vaxtını, məkanını və kimin haqqında nazil olduğunu mən bilməyim. Cəfr elmi məhz Quranın bu batini elmlərinin, rəmzlərinin və hərflərinin arxasında duran ilahi sirlərin açarıdır.
Məsum İmamlar (ə) Quran ayələrinin daxili təbəqələrini şərh edərkən məhz bu ilahi bilik mənbəyinə istinad edirdilər. Buna görə də, Cəfr elmini Qurandan müstəqil bir elm hesab etmək olmaz; o, Quranın həqiqi təfsiri və təvili üçün zəruri olan ilahi bir vasitədir.
Cəfr Elmi Haqqında Geniş Yayılmış Səhvlər
Bu gün cəmiyyətdə və bəzi ezoterik dairələrdə Cəfr elmi ilə bağlı ciddi yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bu səhvləri aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
- Rəqəmlər və ulduz falı ilə qarışdırılması: Bir çox insanlar elə hesab edirlər ki, hərflərin əbcəd hesabı ilə müəyyən hesablamalar aparmaqla gələcəyi görmək olar və buna Cəfr deyirlər. Lakin həqiqi Cəfr yalnız Məsumlara (ə) məxsusdur və onun bu cür bəşəri hesablamalarla heç bir əlaqəsi yoxdur.
- Hər kəsin öyrənə biləcəyi iddiası: Bəzi şəxslər xüsusi riyazi düsturlar və ya sehr vasitəsilə Cəfr elminə yiyələndiklərini iddia edirlər. Səhih şiə əqidəsinə görə, bu elm kənardan öyrənilə bilməz, o yalnız ilahi vəhydir və varislik yolu ilə ötürülür.
- Falçılıq və cadu ilə eyniləşdirilməsi: Cəfr elmi müqəddəs və ilahi bir bilik olduğu halda, bəzi fırıldaqçılar bu addan istifadə edərək insanları aldadır, falçılıq və cadugərlik fəaliyyətlərini "Cəfr" adı altında təqdim edirlər.
Nəticə və Oxucu üçün Dəyərli Xülasə
Cəfr elmi – Şiə inancına görə, Allah tərəfindən Peyğəmbərimizə (s) və onun pak Əhli-Beytinə (ə) bəxş edilmiş, keçmişin və gələcəyin elmlərini, şəriət hökmlərini özündə cəmləşdirən müqəddəs bir irisdir. Bu elm heç bir bəşəri kitabla müqayisə edilə bilməz və hal-hazırda dövrün İmamı Həzrət Mehdi (ə.f) tərəfindən qorunmaqdadır. Biz müsəlmanlar olaraq, bu cür dərin elmi mövzularda xurafatlara və saxta iddialara inanmamalı, hər zaman səhih hədislərə və mötəbər şiə alimlərinin araşdırmalarına istinad etməliyik. Cəfr elminin həqiqi mahiyyətini dərk etmək, bizə Əhli-Beytin(Ə) elmi üstünlüyünü və İmamət məqamının ucalığını bir daha sübut edir.
Şərhlər
0